AY İSİMLERİ VE ANLAMLARI
Günümüzde kullandığımız ay isimleri bilinenin aksine Türkçe değildir. Türkçeleri nedir diye soracak olursanız; Ocak (Ocak), Şubat (Gücük), Mart (Yelin), Nisan (Açaray), Mayıs (Gülay), Haziran (Bozaran), Temmuz (Biçim), Ağustos (Derim), Eylül (Verim), Ekim (Ekim), Kasım (Kasım), Aralık (Aralık) şeklinde diye cevaplayabilirim. Ay isimleri üzerine mantık yürütecek olursak anlamlarını ve neden o ismi aldıklarını az çok anlayabiliriz. Şu anda aklınızda bir soru olduğuna eminim, neden günümüzde Türkçe değil de bu isimleri kullandık ve bu isimler nereden geliyor? Hemen sizleri merakta bırakmadan bu soruya da şu şekilde cevap verilebilir;
Ocak ayı eskiden Kanunisani olarak bilinirdi. Kânun süryanice bir kelimedir ve anlamı ocak, fırın'dır. Bu zamanlarda havalar soğuyup, ısınmak için ocaklar yakıldığı için bu aya bu isim verilmiştir.
Şubat ayı süryanicedir (Şabat - Şobat) ve Şebat kelimesinden gelmektedir. Şubat ayı ile ilgili olarak detaylı bir bilgi bulunmamaktadır.
Mart ayı Romalıların savaş tanrısı olan Mars'tan ismini almıştır. Karakış bastırdığında yapılan savaşlara ara verilirdi ve Mart aylarında savaşlar kaldığı yerden devam ederdi. Bu sebepten dolayı savaş tanrısının ismi bu aya da verilmiştir.
Nisan ayı süryanice'deki nisanna kelimesinden gelmektedir. Fakat asıl kelime kökeni akadca nisannus olan kelimeden türemiştir.
Mayıs ayı Romalıların bereket tanrıçası olan Miai'den gelmektedir. Mayıs ayında tanrıça için şenlikler, eğlenceler düzenlenip Miai'nin bayramı kutlanırmış.
Haziran ayı süryanice'de (hazıran) sözcüğü anlamına da gelen sıcak kelimesinden gelmektedir. Sanırım bu aylarda sıcaklar başladığından olsa gerek böyle bir isim konulmuş.
Temmuz ayının adı Eski Babil zamanındaki üreme ve bereket tanrıçası olan Tamuza'dan gelmektedir. Sümerce'de dummuzi, ibranice'de ise tammuz (efendi, bey) denilmektedir.
Ağustos ayı adını ise ölen Roma İmparatoru Octivivus'un unvanı olan Augustus'tan alır.
Eylül ayı süryanice'de aylul (üzüm), yani üzüm ayı anlamına gelmektedir. Hint-Avrupa dillerinde Eylül ayının karşılığı 7 sayısıdır. bu bilgiye ek olarak asıl kökeninin Mezopotamya dillerinden geldiği bilinmektedir. (akad, babil, sümer)
Ekim ayına eskiden süryanice olan teşrin-i evvel denilirdi ve diğer ismi de teşrin idi. Bu ay içerisinde tarlalar sürülüp ekim yapıldığı için 1945 yılında biz bu aya Türkçe olarak Ekim adını vermişiz.
Kasım ayına 1945 öncesinde yine süryanice olan teşrin-i sani ya da son teşrin denilirdi. 1945 sonrasında bu aya kökeni arapça olan Kasım adı verilmiştir. Kasım anlam olarak arapça'da bölen, ayıran anlamına gelmektedir. Hatta eski insanlar Kasım ayından itibaren yılı 180 günlük süreler halinde yılı ikiye ayırıp Ruz-i Kasım ve Ruz-i Hızır olarak adlandırırlarmış.
Aralık ayı kelime olarak Türkçe olmakla birlikte anlamı iki şey arasındaki boşluk demektir. Kesin bir bilgi olmamasına karşın bu aya eski yıl ile yeni yıl arasında kaldığı için de Aralık denildiği düşünülmektedir. Aralık ayına süryanicede kanun-i evvel denilmekteydi, 1945 sonrasında ise Türkçeleştirilerek Aralık denilmeye başlanmıştır.
